Elkarrizketa

"Gure helburua jendea Aquariumetik hunkituta ateratzea da"

Amalia Martínez de Murguía. Aquariumeko Biologia Departamentuko Zuzendaria

• Unibertsitate Autonomoan ikasi zuen, Ingurumen-Biologia espezialitatean.
• Masterra egin zuen Galeseko Unibertsitatean, Ekologia espezialitatean.
• EHUn doktoratua 2002an.

Amalia Martínez de Murguía donostiarra eta ingurune-biologoa da, itsasoko bizitzarekin maiteminduta dago, eta bere ametsa bete zuen 1993an bere hiriko Aquariumean lanean hasi zenean. Orduz geroztik, eraikineko izaki bizi guztiak zaindu eta baldintza onenetan mantentzen dituen departamentuko arduraduna da.

Bere azken erronka medusak erakutsi eta ugaltzea izan da, berak zuzentzen duen zortzi pertsonatako taldeak urte bete lan egin ondoren.

• Zein puntutaraino hazi eta berritu da Aquariuma zu iritsi zinenetik?
Bai, aldaketa ugari egin da. Hasteko, ni iritsi nintzenean ez zegoen lehengo eraikina baino, eta beraz, han besterik ez genituen akuarioak, beheko solairuan. Orain, akuario gehiago eta ezberdinak izateaz gain, ozeanarioa dugu, eta beraz, erakusketak egiteko aukera handia dugu.

• Lan sistemak ere aldatuko ziren.
Noski, ezberdintasun handia dago. Urte hauetan, garatu gabeko sistemekin lan egitetik sofistikatuena erabiltzera pasa gara. Gainera, ni nintzen biologo bakarra, eta orain 8 pertsonatako taldea dugu.

• Zeintzuk dira, gaur egun, Aquariumeko Biologia Departamentuaren zeregin nagusiak?
Gure helburu nagusia akuarioetako fauna eta flora guztia zaintzea da, hau da, espezie eta ornogabeen bilduma bizia kontserbatzea. Baldintza egokienetan egon daitezen saiatzen gara, egunez egun gure erakusketa hobetzeko.

• Baina zuen laborategietan askoz ere lan gehiago dago…
Bai, itsasoko bizitza ikertzen ere saiatzen garelako , batez ere bi lan-ildoei dagokienez. Lehena, Aquariumaren baitan espezieak ugaltzen saiatzea da, autohornikuntza lortzeko. Gure helburu nagusiena zera da, hemen jaio diren espezieak soilik erakustea, beren natura-ingurunean ez harrapatzeko.

• Espezie hau desagertzeko bidean dago, gainera.
Bai, gaur egun itsas zaldien populazioak asko gutxitu dira. Bestalde, oso espezie bitxia eta erakargarria da jendearentzat.

• Eta zertan datza beste lan-eremua?
Nahiko ezezagunak diren espezieen ikerketan datza. Atal honetan hainbat proiektu dugu, esaterako, espezie pelagikoen ikerketa, arrantzategietako kudeatzaileek ahal den informazio gehien izan dezaten. Nahikoa lan egin dugu antxoa eta sardina bezalako espezie pelagikoekin.

• Nolakoa da ohiko lanaldi bat Biologia Departamentuarentzat?
Lehen lana espezieak eta instalazioak aztertzea da, eta hortik aurrera anormaltasun posibleak zuzentzen ditugu. Arrainen bat baldintza egokietan ez badago, berrogeialdiko zonara igotzen dugu, tratamendu egokia eman diezaiogun. Dena ondo dagoela frogatzea, elikadura asko zaintzea eta anormaltasunak ekiditea da jomuga. Horretarako, elikaduraz arduratzen den lankide bat dugu.

• Elikadura oinarrizko gaia izango da zuentzat.
Bai, hala da, gai horrek kezkatu egiten gaitu eta asko zaintzen dugu. ISO 9001 kalitate-ziurtagiria dugu, akuario bakoitzeko elikadura guztia zehatz-mehatz erregistratu eta zaintzen dugu, eta beraz, espezie bakoitzak jaten duena guztiz kontrolatuta dago. Ondo aztertua dago dena espezie bakoitzaren biologiaren arabera, eta akuario guztietan filtroak ditugu, infekziorik jasan ez dezaten.

• Lehen ikusian, hau Ozeanarioan egitea oso zaila dela dirudi, espezie ezberdin ugari bizi baita bertan.
Ez hainbeste, aldez aurretik pentsatzen baitugu zein espezie bizi daitezkeen elkarrekin. Ez dute elkar jaten, dena kontrolpean baitugu. Urpekariak egunero sartzen dira espezie bakoitzari jaten emateko. Beraiek antzematen dute espezieren batek ondo jaten ez duen.

• Ozeanarioaren erakargarritasunetako bat urpekariak ur azpian ikustea da, zergatik egiten duzue hau?
Ozeanarioa akuario handia da, eta beraiek arduratzen dira barrutik garbitzeaz, higienea baita arrainen osasun onaren oinarria. Honez gain, barrutik elikatzeaz ere arduratzen dira.

• Izan al da Aquariumera ekartzeko zaila izan den espezierik?
Bai, zenbaitzuekin saiatu gara jendearentzat oso interesgarriak iruditzen zitzaizkigulako, eta ez dira gatibutasunera egokitu. Beste kasu batzuk ere izan ditugu, ilargiarrainarena adibidez, gure ozeanariorako egokia ez zela ikusi baikenuen. Espezie honek espazio asko eta lasaitasuna behar du. Hemen gehiegi beldurtzen zen, eta ez sartzea erabaki genuen.

• Beraz, ezin dira nahi adina espezie erakutsi…
Hori da. Badago aquarium batzuetan 4 hilabete iraun duen espezierik, baina guk ez dugu hori nahi, gure filosofia ez da arrainak mantentzea hil egingo direla jakin arren. Honez gain, oreka lortzen saiatzen gara, gatibutasun zaindu honetan egon daitezkeen espezieak erakusteko.

• Zure ustez, zein maila du Donostiako Aquariumak beste batzuekin alderatuz?
Gure Aquariuma harribitxia da, tamaina bikaina du gurea bezalako hiri batentzat, eta Kantauri Itsasoko faunaren adierazgarri ona da. Honez gain, itsaso tropikaletako faunaren erakusketa ederra dugu. Gaur egun aquarium asko daude, eta batzuk oso handiak dira, Valentziakoa, esaterako. Gurea beste dimentsio batekoa da, eta kalitatea lortu nahi dugu. Jendea hemendik hunkituta ateratzea eta banan-banako arreta jasotzea nahi dugu. Gure instalazioak Donostiako ingurunera egokituta daude, eta ez dugu itxura handirik egin nahi.

• Zein beste Aquarium bisitatzea gomendatuko zeniguke?
Lisboakoa, zalantzarik gabe. Paregabea da, ozeanarioa zoragarria da, diseinu arkitektonikoa oso polita da eta akuarioak izugarriak dira. Baina oso harreman ona dugu beste akuario batzuekin, eguneroko harremana dugu eta arrainak trukatzen ditugu elkarren artean. Bi elkartetan gaude: Zoo eta Akuarioen Iberiar Elkartean (AIZA) eta Aquariumen Kontserbatzaileen Europar Batasunean (EUAP).

• Zer ekarriko luke datozen urteetan Aquariuma zabaltzeak?
Harribitxi hau bultzatzea da gure asmoa, munduko itsaso guztietako espezie interesgarri eta politenak sartuz. Honez gain, aurreikusi ditugun berrikuntzekin gure erakusketa sendotu eta biribilduko dugu.

Igo